Ostrzenie noży - jaka ostrzałka będzie najlepsza? Poznaj ich rodzaje.

Ostrzenie noży - jaka ostrzałka będzie najlepsza? Poznaj ich rodzaje.

Tępy nóż zniechęci każdego adepta sztuki kulinarnej, a nożyczki, którymi trudno przeciąć papier, potrafią wyprowadzić z równowagi nawet flegmatyka. Dobrze naostrzone narzędzie to nie tylko kwestia komfortu pracy, ale i bezpieczeństwa. Zacięcia palców powstałe w wyniku „piłowania” mięsa tępym nożem są bardzo przykre. W wielu sytuacjach ostry nóż jest wręcz niezbędny – wystarczy wspomnieć o filetowaniu delikatnej ryby. Aby zawsze mieć taki w zasięgu ręki, należy zaopatrzyć się w odpowiednią ostrzałkę do noży . Podpowiadamy więc, jaką ostrzałkę wybrać, aby narzędzia do cięcia, krojenia i siekania były zawsze wystarczająco ostre.

Ostrzałki można podzielić na kilka rodzajów, biorąc pod uwagę różne kryteria. Ostrzałki kamienne, diamentowe, stalowe i z węglika wolframu

Ostrzałki kamienne to popularne osełki, wytwarzane z kamieni ściernych, np. z piaskowca (osełki kamienne naturalne) lub z naturalnych czy też syntetycznych ziaren ściernych połączonych ceramicznym spoiwem (osełki kamienne ceramiczne).
Ostrzałki diamentowe to najczęściej metalowe płytki lub sztyfty, na które naniesione są drobinki syntetycznego diamentu.
Ostrzałki stalowe mają postać metalowych kształtek w obudowie ze szczeliną lub prętów o odpowiednio spreparowanej powierzchni.
Ostrzałki z węglika wolframu produkowane są z nieorganicznego związku węgla i wolframu o właściwościach podobnych do diamentu, wykorzystywanego także w przemyśle zbrojeniowym i motoryzacyjnym.

Ostrzałka szczelinowa

Która ostrzałka, do którego noża?

Noże ze stali nierdzewnej naostrzymy za pomocą ostrzałki z każdego rodzaju materiału, to kwestia wygody i przyzwyczajeń, jednak do coraz bardziej popularnych noży ceramicznych dedykowane są ostrzałki diamentowe. Podobnie jest z nożami wykonanymi z tytanu i stali węglowej oraz z nożami ze stali damasceńskiej (bardzo twardej i wytrzymałej stali, produkowanej podobnymi metodami do średniowiecznych sposobów odlewania stali na broń białą). Te ostatnie ostrzy się wyłącznie na diamentowych lub ceramicznych ostrzałkach prętowych. Do wszystkich noży z bardzo twardym ostrzem nadają się również – najmniej popularne – ostrzałki wykonane z węglika wolframu.

Ważna jest również gradacja osełki. Im mniejszy numer, tym jest bardziej „agresywna” i zbiera więcej materiału.

Gradacje osełek podzielić możemy na 3 grupy:

Ostrzałki o małej gradacji (200-800) nadają się do ostrzenia bardzo tępych narzędzi tnących, do profilowania ostrza i niwelowania małych wyszczerbień. Używając ich zbyt często, możemy zetrzeć ostrze.
Ostrzałki o średniej gradacji (1000-3500) to świetny wybór do regularnego użytku. Tymi o gradacji zbliżonej do 1000 naostrzymy noże, a te, które sięgają górnej granicy, świetnie nadają się do polerowania, dzięki któremu klinga (głownia, ostrze noża) będzie nie tylko ostra, ale i idealnie gładka, co poprawi właściwości tnące.
Ostrzałki o dużej gradacji (4000-8000) wykorzystywane są do bardzo precyzyjnego wygładzania i polerowania. Raczej nie sprawdzą się w codziennym użytku. Idealne do specjalistycznych noży bardzo wysokiej klasy.

Kupując ostrzałkę, warto zaopatrzyć się w co najmniej 2 gradacje. Niektóre ostrzałki do noży kuchennych już fabrycznie składają się z 2 części. Zwykle są to dwustronne osełki kamienne w bloku lub ostrzałki tarczowe o dwóch gniazdach.

Ostrzałki do noży i innych narzędzi mają różne formy. Ze względu na rodzaj mechanizmu ostrzącego, ostrzałki dzielimy na:

Ostrzałki w formie bloku to popularne osełki; można za ich pomocą naostrzyć wiele typów narzędzi tnących – noże, nożyczki, obieraczki itp.
Ostrzałki do noży krążkowe (ostrzałki szczelinowe) składają się z metalowych krążków w obudowie ze szczeliną, przez którą przesuwamy ostrze. Są bardzo wygodne i proste w użytkowaniu. Naostrzymy za ich pomocą jedynie tradycyjne noże.
Ostrzałki prętowe – musaki, zwane też stalkami kuchennymi, mają postać długiego prętu z rękojeścią. Naostrzy się za ich pomocą nawet noże wysokiej klasy, bo to profesjonalne ostrzałki masarskie. Trzeba nauczyć się ich używać, więc zanim przystąpi się do działania, warto poszukać w sieci filmu instruktażowego. Przez nieumiejętne używanie można stępić ostrze. Trzeba zaznaczyć, że najlepiej nadają się do dużych i średnich noży. Do małych i cienkich dostępne są ich odpowiedniki – ostrzałki w formie sztyftu.
Ostrzałki płytkowe składają się z płytek ostrzących umieszczonych pod odpowiednim kątem w obudowie. Podobnie, jak w przypadku ostrzałek krążkowych, noże ostrzy się przesuwając ostrza w szczelinie.
Ostrzałki specjalistyczne przeznaczone są do innych typów narzędzi tnących. Najpopularniejszymi przykładami są:
- Ostrzałki do nożyczek , za pomocą których wygodnie naostrzymy wyłącznie nożyczki
- Ostrzałki do noży krążkowych , idealne do naostrzenia okrągłych noży do ciasta.

Nóż kuchenny idealny do drobnego siekania Nóż kuchenny idealny do drobnego siekania

Ostrzałki do noży – jaka cena?

Najtańsze osełki kamienne możemy kupić już za mniej niż 10 zł. Dobrej jakości kamień to koszt ok. 30 zł. Warto kupić dwie gradacje np. 300 i 800. Ostrzałki diamentowe są nieco droższe i również warto zaopatrzyć się w co najmniej dwie gradacje. Cena ostrzałek szczelinowych zaczyna się od kilku złotych. Za kilkanaście dostaniemy ostrzałkę szczelinową o kilku gradacjach.
Górna cena wszystkich rodzajów ostrzałek potrafi być astronomiczna – ostrzałki do noży damasceńskich kosztują nawet ponad 1000 zł – jednak tych najdroższych używa się do ostrzenia noży najwyższej klasy, które przecinają ludzki włos w powietrzu, a przecież nie każdy użytkownik ma zadatki na samuraja. Dla celów kuchennych w zupełności wystarczy sprzęt o wartości ok. 60 zł. Za jego pomocą ostrzyć będziemy wszystkie noże w naszym domu i to przez lata. Nie jest powiedziane, że osełka za 7 zł nie wykona tej samej pracy. Ostrzenie będzie trwało dłużej, osełka może się zapchać metalem, poza tym jej trwałość będzie niższa, ale za to kupno nowej nie nadwyręży domowego budżetu.

Jak naostrzyć nóż ?

Zaniedbane i bardzo tępe noże warto zacząć ostrzyć na ostrzałce o gradacji 300 lub 400. Do wykończenia krawędzi lub podostrzenia wystarczy 600-800. Wyższymi gradacjami dodatkowo wygładzimy ostrze. Jeżeli noże ostrzymy regularnie, należy używać gradacji powyżej 800, inaczej po jakimś czasie zetrzemy klingę. Nóż ostrzymy kładąc krawędź tnącą na powierzchni ostrzałki unosząc nieco jego górę. Ostrzymy zawsze „pod włos”, czyli zsuwając nóż od góry do dołu. Zadbajmy, by za jednym pociągnięciem zmieścić całe ostrze na osełce. Nasz ruch będzie zatem składał się ze zsuwania noża i przeciągania go od rękojeści do czubka. Wykonajmy kilka takich ruchów i zróbmy to samo po drugiej stronie. Przeciąganie całego ostrza za jednym razem zapobiega deformacji kształtu krawędzi tnącej, natomiast jednakowa ilość przeciągnięć po obu stronach gwarantuje symetrię ostrza.
Wysokość uniesienia wierzchu noża reguluje kąt krawędzi tnącej. To bardzo ważny parametr. Im niżej trzymamy nóż, tym kąt jest mniejszy i krawędź przypomina brzytwę – jest bardzo ostra, jednak delikatna i wrażliwa na mikro wyszczerbienia. Częściej należy ją „poprawiać”. Tak ostrzymy noże do precyzyjnych prac z delikatną materią, np. do filetowania ryb lub drobiu.
Wyżej uniesiony grzbiet noża gwarantuje krawędź o większym kącie – mimo ostrości sprawia wrażenie, że nie tnie tak chętnie, jak ta do filetowania, jednak jest o wiele wytrzymalsza, dłużej trzyma parametry i nadaje się do cięższych prac, takich jak krojenie chleba czy twardych warzyw.
Ostrzenie ostrzałką szczelinową jest banalnie proste: wystarczy przeciągać krawędzią tnącą w szczelinie, a kształtki wykonają za nas całą pracę. Wadą tego rozwiązania jest z góry narzucony kąt krawędzi, a kształtki w kształcie kółek tworzą szlif wklęsły, który wprawdzie jest bardzo ostry i agresywny w cięciu, jednak jest też delikatny i stosunkowo szybko traci ostrość.

Kiedy nóż jest ostry?

Mówi się, że nóż do celów kuchennych jest więcej niż wystarczająco ostry, gdy przetnie trzymaną jedną ręką kartkę papieru od góry do dołu.

Oferowane przez nas produkty możesz kupić w obniżonych cenach - wystarczy, że skorzystasz z aktualnie dostępnych kodów rabatowych


 

Przeczytaj również

Przydatne produkty