Szparagi - jak wybrać, obierać i przygotować (przepis)

Szparagi - jak wybrać, obierać i przygotować (przepis)

Szparagi są jednymi z najbardziej wartościowych warzyw przez co często bywają określane mianem „skarbnicy witamin”. Poza właściwościami prozdrowotnymi wyróżnia je wyśmienity, lekko gorzkawy smak, którym możemy cieszyć się przez zaledwie kilka tygodni w roku (sezon szparagowy przypada na maj i czerwiec).

 

Nie do końca wiadomo, skąd dokładnie pochodzą. Przypisuje się je do basenu Morza Śródziemnego lub ewentualnie zachodnich części Azji. Na pewno już starożytni Rzymianie zajadali się szparagami. Dość powszechnie traktowano je jako afrodyzjaki i warzywa zwiększające libido, choć tego działania nigdy nie udowodniono. Dziś szparagi uprawia się niemal na całym świecie, od Ameryki Południowej, przez Nową Zelandię, Chiny, aż do europejskich potentatów: Holandii, Niemiec czy Francji.

Choć sezon na szparagi jest niezwykle krótki, cieszą się one bardzo zasłużoną sławą kulinarną. Nie dość, że są niezwykle zdrowe i bogate w składniki mineralne, to w dodatku są bardzo wdzięcznym warzywem w kuchni - zastosowań szparagów jest wręcz bez liku.

 

WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE SZPARAGÓW

Szparagi są niskokaloryczne (w 100 g zawierają zaledwie 18 kalorii), przez co zalecane są osobom chcącym zgubić wagę. Mimo niskiej kaloryczności i zawartości 95 procent wody, szparagi są skarbnicą witamin i składników mineralnych, takich jak:

  • kwas foliowy - odpowiada za prawidłowy rozwój płodu oraz spowalnia proces starzenia i pomaga w regeneracji uszkodzonych komórek,
  • witaminy C i E oraz beta-karoten - poprawiają kondycję skóry, włosów i paznokci,
  • asparagina - wspomaga pracę nerek i odpowiada za prawidłowy poziom nawodnienia organizmu,
  • wapń, fosfor - odpowiedzialne za kondycję kości i zębów,
  • glutation - wzmacniający układ odpornościowy oraz wspomagający pracę wątroby,
  • błonnik - poprawia perystaltykę jelit,
  • inulina - prebiotyk odżywiający pożyteczne bakterie jelitowe i zapewniający prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego

 

Omlet ze szparagami i pomidorami Omlet ze szparagami i pomidorami
Makaron ze szparagami i kurczakiem w sosie śmietanowym Makaron ze szparagami i kurczakiem w sosie śmietanowym

 

NAJPOPULARNIEJSZE ODMIANY SZPARAGÓW

Wśród szparagów wyróżnia się odmiany białe, zielone i fioletowe. Pierwsze dwa rodzaje to ten sam gatunek rośliny. Różnica wynika z różnych sposobów uprawy - zielone wypustki wyrastają nad powierzchnię gruntu, gdzie zielenieją pod wpływem światła, a białe rosną przysypane ziemią.

Szparagi białe są najpopularniejsze w Polsce. Rosną pod ziemią i nie dociera do nich światło słoneczne, w związku z tym nie mogą wytwarzać żadnego barwnika. Charakteryzują się delikatnym i łagodnym smakiem. Są nieco twardsze od zielonych, w związku z tym przed gotowaniem należy je obrać, przez co tracą cenne wartości odżywcze. W Polsce białe szparagi są uprawiane w głównej mierze w Wielkopolsce.

Szparagi zielone wyrastają ponad powierzchnię ziemi i pod wpływem słońca zabarwiają się na kolor zielony. Zielone szparagi są najcieńsze ze wszystkich odmian, bardziej aromatyczne, ostre i wyraziste w smaku. Młode zielone szparagi są miękkie i nie trzeba ich obierać przed gotowaniem. W związku z tym posiadają najwięcej prozdrowotnych właściwości, ponieważ pod skórką znajduje się całe bogactwo składników mineralnych, takich jak potas, magnez, fosfor czy wapń.

Szparagi fioletowe rosną tylko kilka centymetrów nad ziemią i posiadają grubą łodygę o barwie purpurowo-fioletowej. Fioletowe szparagi różnią się od zielonych i białych tym, że zawierają więcej cukrów i mniejszą ilość błonnika. Ta odmiana szparagów jest trudna w uprawie, ponieważ mogą one rosnąć jedynie przez krótką chwilę i należy je zebrać, zanim pod wpływem słońca zabarwią się na kolor zielony. W związku z tym spotyka się je dość rzadko (głównie w Anglii i we Włoszech).

 

Quiche ze szparagami i kabanosem Quiche ze szparagami i kabanosem
Sałatka ze szparagami i szczawiem Sałatka ze szparagami i szczawiem

 

JAK WYBRAĆ NAJLEPSZE, ŚWIEŻE SZPARAGI?

W sezonie szparagowym stragany i stoiska warzywne pełne są sezonowych szparagów. Na co zwrócić uwagę przy zakupie? Łodyżki szparagów powinny być jędrne, nie wysuszone i  przyjemnie pachnieć. Warto zwrócić uwagę na dolną część łodyżek - czy nie jest wysuszona lub ze śladami pleśni. Takich warzyw zdecydowanie nie należy kupować. Wybierajmy sztuki o średniej grubości lub drobniejsze - są mniej łykowate. Wygodnie jest wybrać pęczek o szparagach podobnej wielkości, wtedy warzywa ugotują się w podobnym czasie.

 

JAK OBIERAĆ SZPARAGI?

Szparagi zakupione w opakowaniu foliowym należy po przyjściu do domu odpakować i przechowywać w lodówce z końcówkami zamoczonymi w wodzie.

Białe szparagi obieramy obieraczką szczelinową od około 1/3 wysokości do dołu. Główkę pozostawiamy bez obierania. Po obraniu odłamujemy końcówki (same złamią się w tym miejscu gdzie nie ma już włókien). Młodych zielonych szparagów nie obieramy. Pod skórką znajduje się bogactwo witamin i składników mineralnych, które szkoda utracić. W tym przypadku wystarczy ułamać końcówki warzyw.

Obierek i końcówek po szparagach nie wyrzucamy, możemy wykorzystać je do przygotowania aromatycznego bulionu (patrz porada poniżej).

 

Szparagowa potrawka z cukinią Szparagowa potrawka z cukinią
Szparagi "bolognese" Szparagi "bolognese"

 

GOTOWANIE SZPARAGÓW

Świeże szparagi gotuje się w małej ilości osolonej wody z dodatkiem łyżeczki cukru przez ok. 5-6 minut lub na parze. Z uwagi na fakt, iż główki gotują się zdecydowanie szybciej od łodygi, szparagi warto związać i gotować „na stojąco” tak aby główki wystawały ponad powierzchnię wody.

Szparagi łatwo przegotować, bo po odcedzeniu jeszcze chwilę cały czas "dochodzą", nabierając miękkości. Odpowiednio krótkie gotowanie szparagów sprawi, że będą chrupiące, jędrne i cały czas zielone.

 

Sałatka ze szparagami i truskawkami Sałatka ze szparagami i truskawkami

 

SZPARAGI - ZASTOSOWANIE W KUCHNI

Ugotowane szparagi można podawać do sałatek, makaronów, pizzy, frittaty, jajecznicy, jajek sadzonych i omletów. Do zielonych szparagów pasuje roztopione masło, odrobina soli morskiej, świeżo zmielony czarny pieprz i tarty parmezan. Pyszne są też zupy szparagowe. Szparagi mogą też stanowić zielony dodatek do wielu dań głównych z mięsa lub ryby. Można polać je sosem np. beszamelowym, koperkowym lub holenderskim.

 

Ważna rada!
Szparagi dostępne są w sprzedaży tylko przez bardzo krótki okres, warto więc wykorzystać je w pełni. Obierki i końcówki od szparagów gotujemy przez około 20 minut w wodzie, która pozostała z gotowania tych warzyw. Przecedzamy i w zależności od tego czy chcemy je wykorzystać na bieżąco czy później, przechowujemy w lodówce lub mrozimy w pojemnikach. Taki wywar jest świetną baza do gotowania zupy szparagowej, sosu czy tez bazą zupy warzywnej.

 

PRZEPIS: Risotto ze szparagami i kurczakiem

Szparagi najczęściej podaje się jako dodatek do obiadu, ugotowane i posypane zasmażką z bułki tartej. To smaczne, sezonowe warzywo warto jednak wykorzystać do przygotowania bardzo aromatycznego, kremowego risotto ze szparagami i kurczakiem. Delikatne mięso świetnie komponuje się z wyraźnym smakiem szparagów.

Składniki

  • 1 pęczek białych szparagów
  • 300 g ryżu
  • 4 podudzia z kurczaka
  • 1 biała cebula
  • 1 pomidor
  • 50 ml słodkiej śmietanki
  • 2 łyżki masła
  • 4 ząbki czosnku
  • 2 łyżki oliwy z oliwek
  • 1 łyżka cukru
  • świeża szałwia
  • tymianek
  • sól do smaku

 

Risotto ze szparagami i kurczakiem Risotto ze szparagami i kurczakiem

 

Sposób przygotowania

Szparagi myjemy, dokładnie obieramy i gotujemy aż będą półmiękkie w wodzie z dodatkiem łyżki cukru i soli. Szparagi wyjmujemy, a w wodzie pozostałej po ich ugotowaniu umieszczamy obierki i końcówki i gotujemy 15-20 minut. Wywar przecedzamy i gotujemy w nim podudzia z kurczaka. Cebulę i czosnek drobno siekamy. Na dużej patelni rozgrzewamy oliwę z oliwek i szklimy na niej cebule z czosnkiem.

Dosypujemy ryż i przesmażamy, aż zacznie być szklisty. Podlewamy wywarem szparagowym. Risotto często mieszamy i dolewamy płynu, aż ryż będzie „al dente”. Dodajemy 50 ml słodkiej śmietanki i dwie łyżki masła. Mięso z kurczaka kroimy w kostkę. Szparagi kroimy w ok. 5 cm kawałki. Pozostawiamy kilka do dekoracji. Pod koniec gotowania ryżu dodajemy mięso z kurczaka, szparagi oraz posiekaną szałwię.

Pomidora i czosnek kroimy w plasterki. Na patelni rozgrzewamy oliwę z oliwek i układamy warzywa. Doprawiamy solą, pieprzem i tymiankiem. Smażymy z obu stron. Pomidory i czosnek układamy na risotto. Pozostałe szparagi przesmażamy chwileczkę na tłuszczu ze smażenia pomidorów. Dekorujemy wierzch potrawy. Dodajemy kilka listków świeżej szałwii.

 

Przeczytaj również

Przydatne produkty

ZAMÓWIENIA TELEFONICZNE
Pon.Pt.: 8.00 - 16:00

+48 601 900 967

Zapisz się do newslettera

odbierz rabat 10% na pierwsze zakupy!